أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

264

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

قاسم بن هاشم [ 551 - 557 ] پس از درگذشت هاشم ، فرزندش قاسم به امارت مكه رسيد . او هم در قدرت ، همآورد پدرش بود و كراهتش از عباسيان را هم از وى به ارث برد . به همين دليل سالها را در مخالفت با آنان سپرى كرد . در خلال همين سالها ، عمارة اليمنى « 1 » را براى تقويت روابطش با فاطميان به مصر فرستاد . « 2 » عماره برابر خليفهء فاطمى با نهايت احترام برخورد كرده ، قصيده‌اى سرود كه دو بيت آن در وصف عيش چنين است : جمعى از حرم و كعبهء حقيقى به سوى كعبه سخاوت و كرم آمده‌اند كعبه‌اى كه خلافت در آنجا اردو زده ، آن هم ميان دو نقطهء مخالفِ عفو و كرم از يك سو و انتقام و خشم از سويى ديگر . در سال 555 قاسم دريافت كه قافلهء حج عراقى به رياست امير ارغش آمادهء نبرد با اوست . با دريافت خبر نزديكى آن ، از مكه گريخت . به دنبال آن در منى ، فتنه‌اى ميان مردم مكه و حجاج عراقى روى داده جماعتى از اهل مكه كشته شدند . افراد باقى مانده به خاندان‌هاى خود پيوسته ، جمعيتى فراهم آورده و براى حمله بازگشتند . در اين نبرد ، هزار شتر از قافلهء حج عراقى را تصرّف كردند . امير الحاج عراقىها فرمان نبرد داد و جنگ درگرفت . در اين نبرد ، جمعى از دو طرف كشته شدند و غارت‌هايى صورت گرفت . امير حج عراقى چنين انديشيد كه منى را ترك كند ، نه به سوى مكه براى تمام كردن حج ، و نه به منطقهء زاهر ، جايى كه منازل آنان بود ، بلكه به سمتى كه به عراق باز گردد ، بدون آن كه حجش را تمام كند . بسيارى از حجاج از ترس فتنه بازگشتند ، بدون آن كه حج خويش را تمام كنند . « 3 »

--> ( 1 ) . وى يكى از داعيان دولت فاطمى بود كه به خاطر اشعار سياسى روانش و نيز تلاش‌هاى چشمگيرش براى خدمت‌به فاطميان شهرت دارد . همين اقدامات او سبب شد تا صلاح الدين ايوبى وى را در سال 569 اعدام كند . در باره عمارة اليمنى بنگريد : الغدير ، ج 4 ، ص 351 و بعد از آن ؛ سير أعلام النبلاء ، ج 20 ، ص 593 ش 373 . « ج » ( 2 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 197 . ( 3 ) . منائح الكرم ، ج 2 ، ص 251 .